Gallai astudiaeth i uwch-oroeswyr canser arwain at driniaethau mwy effeithiol

Mae goroeswyr gwych sydd wedi herio'r siawns ar ôl cael diagnosis o ganserau ymosodol yn ymuno ag astudiaeth ryngwladol a allai arwain at driniaethau mwy effeithiol yn y dyfodol.

Mae Sefydliad Canser De-orllewin Cymru yn Ysbyty Singleton yn Abertawe yn un o ddim ond 17 o ganolfannau oncoleg yn y DU a oedd yn rhan o astudiaeth Rosalind, ac fe recriwtiodd y claf cyntaf yng Nghymru.

Mae'r astudiaeth yn canolbwyntio ar bobl sydd wedi goroesi canser yr ysgyfaint celloedd bach cam helaeth, adenocarsinoma dwythellol pancreatig metastatig, neu fath o ganser yr ymennydd o'r enw glioblastoma, am fwy na phum mlynedd.

Mae Abertawe yn cymryd rhan yn y canghennau pancreatig a glioblastoma ac wedi recriwtio dau a thri chlaf yn y drefn honno ar gyfer pob un.

(Mae'r prif lun uchod yn dangos, o'r chwith i'r dde: hwylusydd ymchwil Nicola Lemon, y nyrsys ymchwil Rebecca Griffiths ac Esther Reeves, a'r oncolegydd gradd arbenigol Prashanth Kainthaje Bhat)

Dan arweiniad y cwmni technoleg Ffrengig Cure51, mae'r astudiaeth yn ceisio datgelu ffactorau biolegol sy'n cyfrannu at oroesiad eithriadol, hirdymor.

Bydd hyn o bosibl yn datgloi mewnwelediadau a allai baratoi'r ffordd ar gyfer triniaethau gwell.

Mae'n cynnwys anfon samplau meinwe, a gasglwyd yn flaenorol gan gleifion fel rhan o'u diagnosis a'u triniaeth, i Cure51 i'w dadansoddi.

Dywedodd niwro-oncolegydd Bae Abertawe, Dr Prashanth Kainthaje Bhat: “Dros lawer o ddegawdau rydym wedi gweld gwelliannau mewn canlyniadau canser yn y rhan fwyaf o safleoedd canser.

“Er enghraifft, roedd gan rai canserau prognosis gwael iawn flynyddoedd yn ôl, ond rydym nawr yn gweld bod gan gleifion ganlyniadau llawer gwell.

“Ond gyda rhai mathau o ganser nid oes triniaethau newydd wedi bod ac mae’r canlyniadau’n parhau i fod yn wael iawn.

“Fodd bynnag, rydym yn gwybod o’n profiad gan gynnwys treialon clinigol blaenorol yn yr is-safleoedd canser hyn, fod grŵp bach o gleifion sydd â chanlyniad eithriadol.

“Mae cyfnod goroesi canolrifol glioblastoma tua 15 mis, hyd yn oed gyda llawdriniaeth gyflawn, radiotherapi a chemotherapi. Ond gall tua phump y cant o gleifion oroesi blynyddoedd lawer. Rydyn ni'n ei weld yn ein gwasanaeth ni.

“Felly mae’r astudiaeth hon yn edrych ar y garfan hon o gleifion i weld pam, mewn canserau â chanlyniadau mor wael, mae’r cleifion hyn yn goroesi’n hirach.”

Nid oes rhaid i gleifion wneud dim i gymryd rhan, heblaw am roi caniatâd ar ôl i fanylion yr astudiaeth gael eu hegluro iddynt. Ond nid dim ond eu samplau meinwe sydd angen eu casglu.

Esboniodd y nyrs ymchwil Rebecca Griffiths: “Rydym hefyd yn mynd trwy bob cylch o driniaeth y mae’r cleifion hyn wedi’i gael a beth oedd canlyniadau eu gwaed cyn pob cylch.

“Rydym yn anfon cofnodion eu meddyg teulu, unrhyw hanes meddygol yn y gorffennol, yr holl feddyginiaethau yr oeddent yn eu cymryd, ffactorau ffordd o fyw, unrhyw hanes teuluol o ganser, ysmygu, alcohol, a phethau fel hynny. Mae hyn yn rhoi darlun cyflawn ohonynt i Cure51.”

Mae'r Sefydliad Canser yn cynnal amrywiaeth o astudiaethau oncoleg a hematoleg, gyda Chanolfan Canser De-orllewin Cymru Singleton yn darparu'r seilwaith a'r clinigwyr arbenigol sy'n cynnal y treialon.

Gall fod 30 o dreialon yn rhedeg ar unrhyw un adeg. Mae llawer wedi arwain at gamau enfawr mewn triniaethau canser, gyda llwyddiant Abertawe wrth recriwtio cleifion yn ei gwneud yn un o brif safleoedd y DU.

Bydd tri grŵp newydd o gleifion yn cael eu recriwtio'n fuan ar gyfer cam nesaf Rosalind. Bydd hyn yn canolbwyntio ar ganser y colon a'r rhefrwm metastatig, canser y fron triphlyg negatif a chanser yr ysgyfaint nad yw'n gell fach.

Unwaith eto, bydd y Sefydliad Canser yn cymryd rhan. Dywedodd Dr Bhat: “Mae Canolfan Canser De-orllewin Cymru yn ganolfan fach i ganolig sy’n gwasanaethu poblogaeth o ychydig o dan filiwn.

“Nid oes gennym lawer o gleifion i’w recriwtio o’i gymharu â chanolfannau mawr, ond mae angen i ni sicrhau bod grŵp amrywiol o gleifion o bob cwr o’r byd yn yr astudiaeth hon.

“Ni ddylai recriwtio o ganolfannau mawr yn unig, o ganolfannau trefol, o ardaloedd â statws economaidd-gymdeithasol uwch. I gael atebion gwirioneddol mae'n rhaid iddo recriwtio o bob cwr ohonyn nhw lle bynnag y bo modd.

“Ein cymhelliant i fod yn rhan yw oherwydd y bydd ein canolfan yn cynrychioli poblogaeth unigryw sy'n eithaf gwledig ond hefyd yn boblogaeth a oedd yn eithaf diwydiannol o'r blaen.

“Dyna’r cymhelliant i’r tîm cyfan yma fod yn rhan o’r astudiaeth hon, hyd yn oed os yw’r niferoedd yn gymharol fach.”